🔴मासिक पाळीतील आरोग्य व स्वच्छता (Menstrual Health and Hygiene) हा मूलभूत अधिकार-सर्वोच्च न्यायालय
प्रकरणाचे नाव: डॉ. जया ठाकूर विरुद्ध भारत सरकार व इतर (2026)
निर्णय देणारी संस्था: भारताचे सर्वोच्च न्यायालय
मुख्य निर्णय: मासिक पाळीतील आरोग्य व स्वच्छता (Menstrual Health and Hygiene) हा मूलभूत अधिकार असल्याचे मान्य
घटनात्मक आधार: अनुच्छेद 21
अनुच्छेद 21 मध्ये समाविष्ट: जीवनाचा अधिकार आणि सन्मानाने जगण्याचा अधिकार
निर्णयाचे महत्त्व: महिलांना व मुलींना मासिक पाळीच्या काळात स्वच्छता, सुविधा आणि आरोग्यसेवा मिळणे हा सन्मानाचा व जीवनाचा हक्क आहे असे स्पष्ट केले.
🔴 “Dicliptera pakhalica”- फुलाची नवीन प्रजाती-पाखल वन्यजीव अभयारण्य, तेलंगणा
तेलंगणातील महबूबाबाद जिल्ह्यातील पाखल वन्यजीव अभयारण्यात बॉटनिकल सर्व्हे ऑफ इंडिया (BSI) येथील शास्त्रज्ञांनी फुलझाडाची एक नवीन प्रजाती शोधून काढली आहे. या शोधामुळे या प्रदेशातील समृद्ध आणि अद्याप पूर्णपणे न उलगडलेली वनस्पती विविधता अधोरेखित होते.
या नवीन प्रजातीचे नाव “Dicliptera pakhalica” असे ठेवण्यात आले आहे. या प्रजातीचे औपचारिक वर्णन 29 जानेवारी रोजी आंतरराष्ट्रीय वनस्पतीशास्त्रीय जर्नल “Brittonia” मध्ये प्रकाशित करण्यात आले.
🔴 ईशा सिंगला 10 m एअर पिस्टल मध्ये सुवर्ण पदक 🥇
ऑलिम्पियन ईशा सिंग हिने नवी दिल्ली येथे सुरू झालेल्या Asian Rifle and Pistol Championship स्पर्धेच्या पहिल्याच दिवशी महिलांच्या 10 मीटर एअर पिस्तूल (वैयक्तिक) प्रकारात सुवर्णपदक पटकावले. ही स्पर्धा नवी दिल्लीतील डॉ. कर्णी सिंग शूटिंग रेंज येथे आयोजित करण्यात आली होती.
अंतिम फेरीत 21 वर्षीय एशा सिंगने दमदार पुनरागमन करत विजय निश्चित केला. तिच्या या कामगिरीमुळे महिलांच्या 10m एअर पिस्तूल प्रकारात भारताचे वर्चस्व पुन्हा एकदा अधोरेखित केले
🔴 ग्लोबल टीचर पुरस्कार -रौबल नागी (भारत)
भारतीय शिक्षिका व सामाजिक कार्यकर्त्या रौबल नागी (Rouble Nagi) यांनी Global Teacher Prize हा प्रतिष्ठित आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार जिंकला आहे. शहरी झोपडपट्टीतील मुलांना शिक्षणाची संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी त्यांनी केलेल्या उल्लेखनीय कार्यामुळे त्यांना हा सन्मान मिळाला.
हा पुरस्कार 5 फेब्रुवारी रोजी दुबई येथे प्रदान करण्यात आला.
शाळेत कधीही न गेलेल्या मुलांना शिस्तबद्ध शिक्षण देणे तसेच शिक्षण सोडण्याच्या धोक्यात असलेल्या विद्यार्थ्यांना टिकवून ठेवणे, या कामासाठी त्यांचा गौरव करण्यात आला.
रौबल नागी यांनी शिक्षणासाठी एक नाविन्यपूर्ण पद्धत विकसित केली आहे. त्यांनी भारतभरात 800 पेक्षा अधिक लर्निंग सेंटर्स स्थापन केले आहेत. यासोबतच झोपडपट्टी भागांतील भिंतींवर शैक्षणिक भित्तीचित्रे (Educational Murals) काढून त्यांनी “भिंतींना वर्गखोलीचे रूप” दिले आहे. या भित्तीचित्रांमध्ये साक्षरता, गणित, विज्ञान आणि इतिहास यासारखे विषय समाविष्ट असून त्यामुळे मुलांना दृश्य स्वरूपात सहज आणि आकर्षक पद्धतीने शिक्षण मिळते.
🔴संपूर्णता अभियान 2.0 म्हणजे काय?
NITI आयोग यांनी सुरू केलेले 3 महिन्यांचे विशेष अभियान
उद्देश: महत्त्वाच्या विकास निर्देशकांचे पूर्ण कव्हरेज (Saturation) जलद गतीने साध्य करणे
📅 कालावधी
28 जानेवारी 2026 ते 14 एप्रिल 2026
एकूण: 3 महिने
🎯 उद्दिष्ट
Aspirational Districts आणि Aspirational Blocks मध्ये निवडक KPI (Key Performance Indicators) पूर्णपणे कव्हर करणे
हे अभियान 2024 मधील यशस्वी अभियानावर आधारित आहे
📍 कव्हरेज
🔹 Aspirational Districts
एकूण 112 जिल्हे
5 KPI Saturation लक्ष्य
🔹 Aspirational Blocks
एकूण 513 ब्लॉक्स
6 KPI Saturation लक्ष्य
⭐ Aspirational Blocks साठी फोकस क्षेत्रे (KPIs)
ICDS अंतर्गत बाल पोषण व मोजमाप (Child Nutrition & Measurement)
अंगणवाडी केंद्रांमध्ये मूलभूत सुविधा (Basic Amenities in AWC)
शाळांमध्ये मुलींसाठी स्वच्छतागृह सुविधा (Girls’ Sanitation Facilities)
पशुधन लसीकरण (Bovine Vaccination)
विशेषतः Foot and Mouth Disease (FMD) विरोधात
⭐ Aspirational Districts साठी KPIs (5 प्रमुख निर्देशक)
जन्मावेळी वजन मोजणी (Birth Weight Measurement)
क्षयरोग (TB) रुग्ण नोंदणी / केस नोटिफिकेशन
Village/Urban Health Sanitation and Nutrition Days (VHSND/UHSND) आयोजन
शाळांमध्ये कार्यरत मुलींची शौचालये (Functional Girls’ Toilets)
प्राणी लसीकरण कव्हरेज (Animal Vaccination Coverage)
🛠️ अंमलबजावणी धोरण (Implementation Strategy)
जिल्हे व ब्लॉक्स 3 महिन्यांचा कृती आराखडा (Action Plan) तयार करतील
मासिक प्रगतीचे निरीक्षण (Monthly Progress Tracking)
जागरूकता आणि वर्तनबदल मोहिमा (Awareness & Behaviour Change Campaigns)
फील्ड-लेव्हल मॉनिटरिंग साठी जिल्हा अधिकारी सक्रिय भूमिका बजावतील
दिनविशेष
-चौरीचौरा घटना, गोरखपूर (1922)
-टायबी (टायनबी) नावाचा हायड्रोजन बॉम्ब अमेरिकेच्या वायूसेनेकडून गहाळ (1958)
(हा बॉम्ब अमेरिकेने कायमचे हरवलेल्या 4 आण्विक साधनांपैकी एक आहे)
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा